Sunday, November 5, 2023

विविध क्षेत्रांचे जनक



◆ राष्ट्रपिता ⟶ महात्मा गांधी

◆ आधुनिक भारताचे जनक-राजा राम मोहन रॉय

◆ भाषिक लोकशाहीचे जनक - पोटी श्रीरामुलु

◆ राज्यघटनेचे जनक - बी.आर.आंबेडकर

◆ आधुनिक अर्थशास्त्राचे जनक ⟶ महादेव गोविंद रानडे

◆ आधुनिक आर्थिक सुधारणांचे जनक - मनमोहन सिंग

◆ विभक्त-अणू कार्यक्रमाचे जनक - होमी जे. भाभा

◆ अवकाश कार्यक्रमाचे जनक ⟶ विक्रम साराभाई

◆ मिसाईल प्रोग्रामचे फादर ⟶ ए. पी. जे अब्दुल कलाम

◆ कॉमिक बुक्स फादर ⟶ अनंत पै

◆ भूगोलाचा जनक - जेम्स रेनेल

◆ सिनेमाचे जनक ⟶ दादासाहेब फाळके

◆ शेतकरी चळवळीचे जनक. एन. जी. रंगा

◆ पालेओबॉटनीचे पिता ⟶ बीरबल साहनी

◆ निळा क्रांतीचे जनक हिरालाल चौधरी

◆ हरित क्रांतीचे जनक ⟶ एम. एस. स्वामीनाथन

◆ श्वेत क्रांतीचे जनक ⟶ वर्गीज कुरियन

◆ पशुवैद्यकीय शाळेचे जनक ⟶ शालिहोत्र

◆ नागरी उड्डाणांचे जनक. जे. आर. डी. टाटा

◆ हवाई दलाचे जनक ⟶ सुब्रतो मुखर्जी

◆ सिव्हिल इंजिनीअरिंगचे जनक ⟶ सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरैया

◆ सर्जरीचे जनक - सुश्रुत

◆ मायक्रोबायोलॉजीचा फादर ⟶ अँटनी फिलिप्स व्हॅन लीयूवेनहोक

◆ मॉर्डन अ‍ॅस्ट्रॉनॉमीचे जनक - निकोलस कोपर्निकस

◆ न्यूक्लियर फिजिक्सचे जनक - अर्नेस्ट रदरफोर्ड

◆ कॉम्प्यूटर सायन्सचे जनक - जॉर्ज बुले आणि lanलन ट्युरिंग

◆ वर्गीकरणाचे वडील ⟶ कार्ल लिनियस

◆ उत्क्रांतीचा पिता - चार्ल्स डार्विन

◆ आधुनिक ऑलिम्पिकचे पिता-पियरे डी कुबर्टीन

◆ क्रमांकाचा पिता ⟶ पायथागोरस

◆ जेनेटिक्सचे जनक - ग्रेगोर मेंडेल

◆ इंटरनेटचा फादर ⟶ व्हिंट सर्फ

◆ वनस्पतिशास्त्रज्ञ ⟶ थेओफ्रास्टसचा पिता

◆ विजेचा पिता ⟶ बेंजामिन फ्रँकलिन

◆ इलेक्ट्रॉनिक्स फादर ⟶ मायकेल फॅराडे

◆ टेलीव्हिजनचा पिता ⟶ फिलो फॅन्सवर्थ

◆ न्यूक्लियर केमिस्ट्रीचा पिता ⟶ ऑट्टो हॅन

◆ नियतकालिक सारणीचा पिता ⟶ दिमित्री मेंडेलीव

◆ भूमितीचा पिता ⟶ युक्लिड

◆ आयुर्वेदाचे जनक ⟶ धनवंतरी

◆ आधुनिक औषधाचा पिता ⟶ हिप्पोक्रेट्स

◆ कॉम्प्यूटरचा पिता ⟶ चार्ल्स बॅबेज

◆ खगोलशास्त्र पिता ⟶ कोपर्निकस

◆ अर्थशास्त्रातील जनक - अ‍ॅडम स्मिथ

◆ जीवशास्त्रातील जनक - अ‍ॅरिस्टॉटल

◆ इतिहास पिता ⟶ हेरोडोटस

◆ होमिओपॅथी फादर - हेनेमॅन

◆ प्राणीशास्त्रज्ञ ⟶ अरिस्टॉटलचा पिता

◆ रक्त गटांचे जनक ⟶ लँडस्टीनर

◆ रक्ताभिसरणचा पिता ⟶ विल्यम हार्वे

◆ बॅक्टेरियोलॉजीचा फादर ⟶ लुई पेस्टर
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
   स्पर्धात्मक परीक्षा मार्गदर्शन व्हाट्सएप्प ग्रुप
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Friday, August 7, 2020

पंडिता रमाबाई :जीवनप्रवास



 (२३ एप्रिल १८५८–५ एप्रिल १९२२).

 स्त्रियांच्या-विशेषतः परित्यक्त्ता, पतिता व विधवांच्या-सर्वांगीण उद्धाराकरिता समर्पित भावनेने कार्यरत राहिलेली महाराष्ट्रीय विदुषी. लक्ष्मीबाई ऊर्फ पंडिता रमाबाई त्यांचे हस्ताक्षर व स्वाक्षरीअंबाबाई आणि अनंतशास्त्री डोंगरे हे त्यांचे माता-पिता. तेव्हाच्या म्हैसूर संस्थानातील मंगलोरजवळ माळहेरंजी येथे राहणाऱ्या ह्या चित्‌पावन ब्राह्मण दांपत्यापोटी माळहेरंजी जवळील गंगामूळ नावाच्या डोंगरावरील वस्तीत रमाबाईंचा जन्म झाला. अनंतशास्त्री हे त्या काळी स्त्रियांच्या बाबतीत पुरोगामी विचारांचे होते. स्त्रियांना शिक्षण द्यावे या मताचे ते होते. लक्ष्मीबाईंस व रमाबाईंस त्यांनी वेदादींचे शिक्षण दिले. 
🌸तसेच रमाबाई नऊ वर्षांच्या झाल्या, तरी त्यांचे लग्न करून दिले नाही म्हणून ज्ञातिबांधवांनी त्यांना वाळीत टाकले. रमाबाईंच्या जन्मानंतर सहा महिन्यांतच आई-वडिलांना लोकांच्या त्रासामुळे सर्व मुलांना घेऊन तीर्थयात्रेला पायी निघावे लागले. या तीर्थयात्रेच्या १५-१६ वर्षांच्या कालखंडात रमाबाईंना आई-वडिलांपासून, विशेषतः आईकडून, संस्कृत व्याकरण व साहित्याचे शिक्षण मिळाले.

मराठी भाषाचे विश्लेषण

मराठी भाषाचे विश्लेषण

मराठी व्याकरणाचा इतिहास


१८३३मध्ये शाळेत असताना आपणही मराठीचे व्याकरण लिहावे अशी दादोबांना इच्छा झाली. त्यांनी तसे एक व्याकरण प्रश्नोत्तर-स्वरूपात लिहूनही काढले. 
परंतु त्यांना स्वतःलाच ते न आवडल्याने लिंडली मर्फी ह्याच्या इंग्लिश व्याकरणाच्या धर्तीवर त्यांनी आपले व्याकरण नव्याने लिहून काढले. ह्या व्याकरणाची पहिली आवृत्ती १८३६ साली गणपत कृष्णाजीच्या छापखान्यात छापून महाराष्ट्र भाषेचे व्याकरण ह्या नावाने स्वतः दादोबांनीच प्रकाशित केली. 

१८५० साली शिक्षणविभागाकरता ह्या व्याकरणाची दुसरी आवृत्ती दादोबांनी तयार केली. ही आवृत्ती शाळाखात्याकरता असल्याने मेजर थॉमस कॅन्डी, कृष्णशास्त्री चिपळूणकर ह्यांसारख्या शिक्षणविभागातील समकालीन विद्वानांकडून त्या आवृत्तीचे कसून परीक्षण करण्यात आले.
 ही आवृत्ती अमेरिकन मिशन प्रेसच्याछापखान्यात छापून प्रकाशित करण्यात आली.

१८६५ साली दादोबांनी आपल्या व्याकरणाची संक्षिप्त आवृत्ती मराठी लघु व्याकरण ह्या नावाने प्रकाशित केली. हे पुस्तक पुढे बराच काळ शालेय शिक्षणात प्रचलित होते. 

१८८२पर्यंत ह्या लघु व्याकरणाच्या १२ आवृत्त्या प्रकाशित झाल्या. 
१९४४पर्यंत ह्या ग्रंथांच्या सुमारे १ लाख प्रती विकल्या गेल्या.

दादोबांच्या मृत्यूपर्यंत महाराष्ट्र भाषेच्या व्याकरणाच्या़ ७ आवृत्त्या प्रकाशित झाल्या. १८७९च्या सातव्या आवृत्तीपर्यंत दादोबा आपल्या व्याकरणात सुधारणा करत राहिले. १८८१ साली दादोबांनी मोठ्या महाराष्ट्र व्याकरणाची पूरणिका हा ग्रंथ प्रकाशित केला. ह्या ग्रंथात आपल्या मोठ्या व्याकरणात समाविष्ट करता न आलेली मराठी भाषेविषयीची निरीक्षणे त्यांनी संकलित केली आहेत.

दादोजींचे मराठी व्याकरणविषयक अग्रेसर कार्य महत्त्वाचे असून त्यायोगे मराठी गद्याला प्रमाणरूप प्राप्त झाले असल्याने ‘मराठी भाषेचे पाणिनी’ हे रास्त बिरुद त्यांना लावले जाते.

विविध क्षेत्रांचे जनक

◆ राष्ट्रपिता ⟶ महात्मा गांधी ◆ आधुनिक भारताचे जनक-राजा राम मोहन रॉय ◆ भाषिक लोकशाहीचे जनक - पोटी श्रीरामुलु ◆ राज्यघटनेचे जनक - बी.आर.आंबेड...